İhale yöntemleri sözlüğü

Son kontrol: 30 Ekim 2026

Dünya Bankası ilanlarında her ihalenin bir seçim yöntemi vardır. Yöntem; teklifin nasıl hazırlanacağını, nasıl değerlendirileceğini ve kimlerin katılabileceğini belirler. Sitemizde her ilanın "Yöntem" satırında bu yöntemin adını ve Banka'nın kullandığı kısaltmayı (RFB, QCBS, INDV…) görürsünüz. Bu sözlük her kısaltmanın ne anlama geldiğini, Dünya Bankası Satın Alma Yönetmeliği'nin 7. baskısına (Eylül 2025) dayanarak kısaca anlatır. Parantez içindeki numaralar Yönetmelik'teki madde numaralarıdır.

Kodlar nereden geliyor?

Dünya Bankası'nın finanse ettiği projelerde ihaleyi Banka değil, krediyi kullanan ülkedeki idare (Yönetmelik'te "Borrower") yapar. İdare, Banka'nın onayladığı yöntemlerden birini seçer ve bunu satın alma planında belirtir. Yöntemler iki gruba ayrılır:

Mal, yapım işi ve danışmanlık dışı hizmetler: RFB, RFQ, RFP ve doğrudan seçim (Bölüm VI, 6.2).
Danışmanlık hizmetleri: firmalar için QCBS, QBS, FBS, LCS, CQS ve doğrudan seçim; kişiler için bireysel danışman seçimi (Bölüm VII, 7.2 ve 7.34).

Mal, yapım işi ve danışmanlık dışı hizmetler

Teklif isteme (RFB)

Rekabete dayalı, en yaygın teklif yöntemidir. İdare ihtiyacını ayrıntılı olarak tarif edebildiğinde kullanılır; istekliler bu şartlara yanıt veren teklifler verir (6.5). Süreç tek aşamalıdır. Yeterlik kriterleri genellikle "karşılıyor / karşılamıyor" şeklinde değerlendirilir. Ağırlıklı puanlanan nitelik kriterleri (Rated Criteria) de kullanılabilir (6.6, 5.50). Büyük işlerde RFB'den önce ön yeterlik yapılabilir (6.23).

RFB ilanlarını gör

Fiyat teklifi alma (RFQ)

Firmalardan alınan fiyat tekliflerinin karşılaştırılmasına dayanan rekabetçi bir yöntemdir. Hazırda bulunan standart mallar ve hizmetler, standart şartnameli emtia veya küçük tutarlı basit yapım işleri için daha karmaşık yöntemlere göre daha verimli olabilir (6.7). Sitemizde en sık görülen yöntemlerden biridir.

RFQ ilanlarını gör

Teklif çağrısı (RFP)

İşin niteliği veya karmaşıklığı nedeniyle isteklilerin kendi çözümlerini önermesi daha iyi sonuç verecekse kullanılan rekabetçi yöntemdir. Teklifler şartnameyi farklı yollarla karşılayabilir ya da aşabilir (6.3). Genellikle çok aşamalı yürütülür ve ağırlıklı nitelik kriterleriyle değerlendirilir (6.4). Normalde önce bir ön eleme (Initial Selection) yapılır (6.25).

RFP ilanlarını gör

Doğrudan sözleşme (DIR)

Yalnızca tek bir firmayla görüşülerek sözleşme yapılmasıdır. Uygun tek bir firma olduğunda veya belirli bir firmayla çalışmanın gerekçesi bulunduğunda kullanılabilir (6.8). Örnekler: mevcut bir sözleşmenin benzer işlerle uzatılması, uyumluluk gereken ekipmanda aynı tedarikçiden alım, tek kaynaktan alınabilen tescilli ekipman, acil durumlar, çok düşük tutarlı ve düşük riskli alımlar (6.9). Fiyatlar piyasa koşullarına uygun olmalı ve iş, rekabetten kaçmak için bölünmemelidir (6.10). Rekabet olmadığı için açık başvuru çağrısı yapılmaz. Bu yöntemi genellikle ihale sonuç ilanlarında görürsünüz.

DIR ilanlarını gör

Danışmanlık hizmetleri (firmalar)

Danışman firma seçiminde idare, ilgi beyanında bulunan firmalardan 5 ile 8 arasında firmalık bir kısa liste hazırlar (7.16–7.17). CQS ve doğrudan seçim bunun dışındadır. Bu yüzden danışmanlık ilanlarının çoğu bir ilgi beyanı çağrısıdır (REOI). Firmalar önce deneyimlerini sunar, kısa listeye girenlere teklif dosyası gönderilir.

Kalite ve maliyet esaslı seçim (QCBS)

Kalite ve maliyet esaslı seçim. Kısa listedeki firmalar arasında hem teknik teklifin kalitesi hem de fiyat dikkate alınır. Teklif dosyası asgari teknik puanı belirler. Kalite ile maliyetin ağırlığı işin niteliğine göre değişir. Teknik olarak yeterli teklifler arasında birleşik puanı en yüksek olan kazanır (7.3).

QCBS ilanlarını gör

Kaliteye dayalı seçim (QBS)

Kaliteye dayalı seçim. Fiyat bir değerlendirme kriteri değildir. Yalnızca teknik puanı en yüksek firmanın mali teklifi açılır veya bu firma pazarlık için mali teklif vermeye davet edilir (7.8). Kapsamı kesin tanımlanamayan, uzmanlık isteyen, sonraki aşamalara etkisi büyük ya da çok farklı yollarla yapılabilecek işler için uygundur (7.9).

QBS ilanlarını gör

Sabit bütçeli seçim (FBS)

Sabit bütçeli seçim. Teklif dosyasında aşılamayacak bir bütçe yazılır. Bu bütçeye uyan teklifler arasında teknik puanı en yüksek olan kazanır (7.4–7.5). Basit ve kesin tanımlanabilen, bütçesi makul ve yeterli belirlenmiş işler için kullanılır (7.4).

FBS ilanlarını gör

En düşük maliyetli seçim (LCS)

En düşük maliyetli seçim. Teklif dosyası asgari teknik puanı belirler. Bu puanı geçen teklifler arasında değerlendirilmiş maliyeti en düşük olan kazanır (7.7). Karmaşık olmayan yapım işlerinin mühendislik tasarımı gibi, yerleşik uygulaması ve standardı olan rutin işler için uygundur (7.6).

LCS ilanlarını gör

Danışman yeterliliğine dayalı seçim (CQS)

Danışman yeterliliğine dayalı seçim. İdare, iş tanımını (ToR) ekleyerek ilgi beyanı ister ve en az üç nitelikli firmadan deneyim bilgisi talep eder. Başvuranlar arasından en uygun deneyime sahip firmayı seçer ve onu teknik ve mali teklif vermeye, ardından pazarlığa davet eder. İlgi beyanı çağrısının ilan edilmesi zorunlu değildir (7.11). Küçük işler veya hazırlanması ve değerlendirilmesi rekabetçi teklif sürecini haklı kılmayan acil durumlar için kullanılır (7.12).

CQS ilanlarını gör

Doğrudan danışman seçimi (CDS)

Danışmanlık hizmetlerinde doğrudan seçim, yani tek bir firmayla görüşülmesidir. Yalnızca bir firmanın yeterli olduğu veya bir firmanın iş için olağanüstü değerde deneyime sahip olduğu durumlarda ya da tercih edilen bir firmayı kullanmanın gerekçesi bulunduğunda uygulanabilir (7.13). Önceki işin son 12 ay içindeki doğal devamı olan görevler, acil durumlar ve çok düşük tutarlı ve düşük riskli işler de örnekler arasındadır (7.14). Dünya Bankası verisinde mal ve yapım işindeki doğrudan seçim DIR, danışmanlıktaki CDS koduyla görünür. İkisinin de adı "Direct Selection"dır.

CDS ilanlarını gör

Bireysel danışmanlar

Bireysel danışman seçimi (INDV)

Bireysel danışman seçimi. Ekip gerekmeyen, merkez ofisten ek profesyonel destek istemeyen ve kişinin deneyim ve niteliklerinin belirleyici olduğu işler için kullanılır (7.34). Değerlendirme kişinin işle ilgili nitelik ve deneyimine göre yapılır (7.35). İdare üç yoldan birini seçer:

Açık rekabet: İlgi beyanı çağrısı (REOI) yayımlanır. İş tanımının tamamı çağrıya eklenir ve danışman, başvuranlar arasından seçilir (7.36–7.37).
Sınırlı rekabet: İdare tanıdığı nitelikli kişileri doğrudan davet eder (7.38).
Doğrudan seçim: Önceki işin devamı, toplam süresi altı aydan kısa işler, acil durumlar veya olağanüstü değerde deneyim varsa kullanılabilir (7.39).

Sitemizde gördüğünüz INDV ilanları açık rekabetle yayımlanan ilgi beyanı çağrılarıdır.

INDV ilanlarını gör

Piyasa yaklaşımı

Yöntemden ayrı olarak idare, ihaleyi hangi piyasaya ve nasıl açacağını da seçer. Sitemizdeki ilanlarda bu bilgi "Piyasa kapsamı" ve "Piyasa yaklaşımı" satırlarında yer alır.

Açık (Open): İhtiyaç zamanında ve yeterli şekilde ilan edilir, uygun tüm firmalar eşit şartlarla katılabilir. Banka'nın tercih ettiği yaklaşımdır. Başka bir yaklaşımın gerekçesi idare tarafından gösterilmelidir (6.11, 7.22).
Sınırlı (Limited): İlan yapılmaz, yalnızca davet edilen firmalar katılır. Az sayıda firma olduğunda veya istisnai gerekçeler varsa kullanılır (6.12, 7.23).
Doğrudan (Direct): Tek bir firmayla görüşülür (yukarıdaki DIR ve CDS).
Uluslararası: Yabancı firmaların katılımı rekabeti artıracaksa kullanılır. Karmaşık, yüksek riskli veya yüksek tutarlı sözleşmelerde açık uluslararası ihale tercih edilir ve uluslararası ilan zorunludur (6.13–6.14, 7.24).
Ulusal: İşin büyüklüğü veya niteliği nedeniyle yabancı katılım beklenmiyorsa satın alma planında böyle belirlenebilir. Ülkenin kendi ihale usulleri kullanılabilir (6.15–6.18, 7.25). Yönetmelik'e göre yabancı firmalar açık ulusal ihalelere ulusal firmalarla aynı şartlarda katılabilir (6.17, 7.25). Katılım şartları için her zaman ilanın ve ihale belgelerinin kendisine bakın.

Teklif süreciyle ilgili terimler

Ön yeterlik (Prequalification): Genellikle RFB'den önce yapılır. Asgari şartları karşılayan tüm başvuranlar teklif vermeye davet edilir (6.23).
Ön eleme (Initial Selection): Genellikle RFP'den önce yapılır. Başvuranlar puanlanır ve yalnızca en yüksek puanlı olanlar teklif vermeye davet edilir (6.25).
Tek aşama, tek zarf: Teknik ve mali teklif aynı zarfta verilir. Ağırlıklı nitelik kriterleri kullanılıyorsa uygulanmaz (6.28).
Tek aşama, iki zarf: Önce teknik zarf, sonra mali zarf açılır ve sırayla değerlendirilir (6.29).
Çok aşamalı: Karmaşık işlerde önce kavramsal tekliflerle başlanır. Görüşmelerden sonra belgeler güncellenir ve nihai teklifler istenir (6.30–6.31).
BAFO (en iyi ve son teklif): Uygun teklif verenlerden son kez fiyatlarını ve tekliflerini iyileştirmeleri istenir. Ondan sonra pazarlık yapılmaz (6.32).
Rated Criteria (ağırlıklı nitelik kriterleri): Teklifin fiyat dışı yönlerinin, asgari şartları ne ölçüde karşıladığına veya aştığına göre puanlanmasıdır (6.37).

İlan türleri ve ihale türleri

Sitemizde her ilanın türü ve ihale türü de kısaltmasıyla gösterilir:

GPN (Genel ihale duyurusu): Proje başında yayımlanır. Projede yapılacak alımların kapsamını ve idarenin iletişim bilgilerini verir (5.22).
IFB (İhale ilanı): Belirli bir ihale için yayımlanan teklif çağrısıdır. Yönetmelik'te "Specific Procurement Notice" (SPN) olarak geçer (5.22–5.23).
REOI (İlgi beyanı çağrısı): Danışmanlık işlerinde firmaların veya kişilerin ilgi beyanı istenir (7.11, 7.36).
CA (İhale sonuç ilanı): Sözleşmenin kime verildiğini duyurur (5.93–5.95).

İhale türleri: GO mal alımı, CW yapım işi, NC danışmanlık dışı hizmet, CS danışmanlık hizmeti. Mal; makine, ekipman, araç ve emtiayı, bunlarla ilgili nakliye, kurulum ve eğitim gibi hizmetlerle birlikte kapsar. Yapım işi; inşaat, onarım, rehabilitasyon ve bakım işleridir. Danışmanlık hizmetleri; fizibilite, proje yönetimi, mühendislik ve eğitim gibi tavsiye ve mesleki nitelikli hizmetlerdir (Yönetmelik, tanımlar).

Kaynaklar

Bu rehber Dünya Bankası'nın resmi belgelerinin özetidir. Bağlayıcı olan, ilandaki ve ihale belgelerindeki hükümlerdir. guncelihale.com Dünya Bankası ile bağlantılı değildir ve Dünya Bankası tarafından desteklenmez.

İlanları takip edin

Ücretsiz üye olun: aramalarınızı kaydedin, haftalık ihale bültenini alın.

Ücretsiz üye ol